Taşınmazların İcra Yoluyla Satışında Elektronik Açık Artırma (e-Satış)
7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan değişikliklerin ardından, haczedilen malların cebri satışı fiziki mezat salonlarından tümüyle elektronik ortama taşındı. Artık taşınmaz ihaleleri, UYAP'a entegre çalışan Elektronik Satış Portalı üzerinden yürütülüyor. Bu değişiklik yalnızca teknik bir yenilik değil; alacaklı, borçlu ve ihaleye katılmak isteyen üçüncü kişiler bakımından sürecin işleyişini ve hata yapılabilecek noktaları da değiştirdi.
Sürecin ana hatları
Satış aşaması, taşınmazın kıymet takdiri ile başlar. Bilirkişi marifetiyle belirlenen değere karşı, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Kıymet takdirine süresinde itiraz edilmemesi, ihale bedeline ilişkin ileride yapılacak itirazların önemli ölçüde önünü kapatır.
Alacaklının veya borçlunun satış talebi üzerine, satış giderlerini karşılayacak avansın yatırılmasıyla süreç ilerler. Satış ilanı elektronik ortamda yayımlanır; ilanda artırmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, muhammen bedel ve teminat tutarı yer alır. Teklifler, ilanda belirtilen süre boyunca yalnızca Elektronik Satış Portalı üzerinden verilir.
7343 sayılı Kanun'un getirdiği bir diğer önemli yenilik, borçluya tanınan rızai satış imkânıdır (İİK m. 111/a). Borçlu, belirli şartlar altında haczedilen malını cebri ihale yerine kendi bulduğu alıcıya sattırabilir; bu yol, çoğu zaman malın gerçek değerine daha yakın bir bedelle satılmasını sağlar.
İhalenin kesinleşmesi ve fesih yolu
Artırma sonunda en yüksek teklifi veren, kanuni şartları sağlıyorsa ihale onun üzerinde bırakılır. İhalenin usulsüz yapıldığını düşünen ilgililer, ihalenin feshini yedi gün içinde icra mahkemesinden isteyebilir (İİK m. 134). Uygulamada fesih sebepleri çoğunlukla ilanın usulüne uygun yapılmaması, kıymet takdirinin usulsüzlüğü ve satış işlemlerindeki tebligat eksiklikleri etrafında toplanır.
Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler
- Sürecin neredeyse her adımı kısa ve hak düşürücü sürelere bağlıdır; sürenin kaçırılması çoğu zaman telafisi olmayan sonuçlar doğurur.
- İhaleye katılacakların teminatı süresinde ve usulüne uygun yatırması gerekir; aksi hâlde teklif geçersiz kalır.
- Alıcı bakımından ihale bedelinin ödenmemesi, ihale farkından sorumluluk gibi ağır sonuçlar doğurabilir.
Gerek alacaklı gerek borçlu tarafında, satış aşamasının bir avukat eşliğinde ve takvim disipliniyle yürütülmesi, sürecin sağlıklı tamamlanması bakımından belirleyicidir.